“Ik moet stoppen met piekeren.”
“Ik mag mij dit niet zo aantrekken.”
“Waarom kan ik dit niet gewoon loslaten?”
We proberen vaak heel hard om moeilijke gedachten en gevoelens weg te krijgen.
We analyseren, piekeren, zoeken oplossingen of proberen onszelf ervan te overtuigen dat we anders moeten denken.
En toch lukt dat niet altijd.
Soms gebeurt zelfs het tegenovergestelde: hoe harder je probeert om een gedachte niet te hebben, hoe nadrukkelijker ze aanwezig lijkt te zijn.
Binnen ACT, Acceptance and Commitment Therapy, gaan we daar anders mee om.
Niet alles hoeft opgelost te worden
Wanneer ik met cliënten binnen een ACT-traject werk, probeer ik moeilijke gedachten of gevoelens niet zomaar weg te krijgen.
Angst, verdriet, onzekerheid, boosheid of spanning horen nu eenmaal bij het leven.
We kijken samen naar wat er gebeurt wanneer zo’n gedachte of gevoel opduikt.
Neem bijvoorbeeld:
“Ik ga dit niet kunnen.”
Misschien zorgt die gedachte ervoor dat je iets uitstelt of vermijdt. Misschien blijf je er uren over piekeren.
Binnen ACT oefenen we om daar wat afstand van te nemen.
Niet: “Ik ga dit niet kunnen.”
Maar:
“Ik merk dat ik de gedachte heb dat ik dit niet ga kunnen.”
De gedachte is er nog steeds. Alleen hoeft ze niet langer te bepalen wat je doet.
Acceptance and Commitment Therapy: stoppen met vechten tegen jezelf
ACT gaat ook over aanvaarding.
En dat betekent absoluut niet dat je alles maar moet goedvinden of verdragen.
Het betekent wel dat we proberen te erkennen wat er nu is.
Je kunt bang zijn én toch iets proberen.
Je kunt verdriet voelen én verder bouwen aan je leven.
Je kunt onzeker zijn én een keuze maken.
In mijn begeleiding merk ik vaak hoeveel energie mensen verliezen in het gevecht met zichzelf.
“Ik zou dit toch moeten kunnen.”
“Ik mag mij zo niet voelen.”
“Anderen kunnen dit wel.”
Dan onderzoeken we samen:
Wat ben je allemaal aan het proberen om dit gevoel niet te moeten voelen? En helpt dat jou eigenlijk nog?
Soms ontdekken mensen dat hun oplossingen hen net verder hebben verwijderd van het leven dat ze graag willen leiden.
“Wat heb jij nu nodig?”
Er is één eenvoudige vraag die regelmatig terugkomt in mijn gesprekken:
“Wat heb jij nu nodig?”
Cliënten vertellen me vaak dat net die vraag iets in beweging zet.
Omdat we plots niet meer alleen kijken naar wat er fout loopt, wat opgelost moet worden of wat je allemaal anders zou moeten doen.
De aandacht verschuift naar jezelf.
Wat voel ik? Waar zit mijn grens? Wat vraagt mijn lichaam? Heb ik rust nodig? Duidelijkheid? Verbinding? Moet ik net iets doen wat spannend is? Of heb ik vandaag vooral toestemming nodig om even niets te moeten?
“Wat heb jij nu nodig?” betekent dus niet automatisch kiezen voor wat gemakkelijk of comfortabel voelt.
Soms heb je rust nodig. Soms heb je net een klein duwtje nodig om iets te doen wat je al een tijdje vermijdt.
Het is een uitnodiging om even stil te staan en bewust te kiezen in plaats van automatisch verder te gaan.
Wat is voor jou écht belangrijk?
Daar sluit een ander belangrijk onderdeel van ACT mooi bij aan: waarden.
Niet: Wat verwachten anderen van mij?
Niet: Wat zou ik moeten doen?
Maar:
Wie wil jij zijn? Wat vind jij belangrijk? Waar wil jij naartoe?
Waarden zijn geen doelen die je kunt afvinken. Ze zijn eerder een kompas dat richting geeft.
Je kunt bijvoorbeeld niet afvinken dat je een betrokken ouder wilt zijn, goed voor jezelf wilt zorgen of tijd wilt maken voor de mensen die belangrijk voor je zijn.
Je kunt er wél telkens opnieuw voor kiezen om een stapje in die richting te zetten.
Van vastzitten naar één kleine stap
We hoeven niet te wachten tot alle moeilijke gedachten verdwenen zijn.
Je hoeft je niet eerst 100% goed, zeker of gemotiveerd te voelen om opnieuw in beweging te komen.
In een sessie zoeken we daarom niet alleen naar inzicht. We kijken ook heel praktisch:
Wat heb jij nu nodig? En wat zou van daaruit één kleine, haalbare stap kunnen zijn?
Soms is dat een grens uitspreken. Een telefoontje doen dat je al weken uitstelt. Even naar buiten gaan. Een moeilijk gesprek voorbereiden. Of net bewust beslissen dat je vandaag rust nodig hebt.
Die stap hoeft niet groot te zijn.
Hij moet vooral passen bij jou, bij wat je op dit moment aankunt én bij de richting die je uit wilt.
Niet je gedachten aan het stuur
ACT leert je niet hoe je nooit meer piekert, bang bent of twijfelt.
Het helpt je om anders om te gaan met wat er in je hoofd en je lichaam gebeurt.
Moeilijke gedachten en gevoelens mogen mee op weg.
Maar ze hoeven niet altijd aan het stuur te zitten.
Voor mij draait ACT uiteindelijk hierom:
begrijpen wat er gebeurt, mildheid voor wat moeilijk is en één kleine stap zetten richting wat voor jou belangrijk is.
En soms begint die verandering met één heel eenvoudige vraag:
“Wat heb jij nu nodig?”